Informacja dotycząca
zapobiegania zatruciom tlenkiem węgla
Co jest główną
przyczyną zaczadzeń?
Główną przyczyną
zatruć czadem – tlenkiem węgla są:
-niedostosowania istniejącego systemu wentylacji do
standardów szczelności stosowanych okien i drzwi, w związku z
wymianą starych okien i drzwi na nowe (szczelnie zamknięte okna w
pomieszczeniach w którym następuje spalanie gazu lub innych paliw).
Najczęściej do wypadków związanych z zatruciem czadem dochodzi w
łazience wyposażonej w grzałkę wody przepływowej tzw. terma gazowa
czy junkers;
-niesprawność przewodów kominowych: wentylacyjnych,
spalinowych i dymowych.
Wadliwe
działanie przewodów może wynikać z:
ich
nieszczelności - pęknięcia, wykruszenia,
braku ich
konserwacji, w tym czyszczenia,
wad konstrukcyjnych – nie dokonuj przeróbek kominów na
własną rękę,
Pamiętaj, nie zaklejaj kratek wentylacyjnych
ani okien!
Powyższe może prowadzić do
niedrożności przewodów, braku ciągu, a nawet do powstawania zjawiska ciągu
wstecznego, polegającego na tym, że dym zamiast wydostawać się przewodem
kominowym na zewnątrz, cofa się z powrotem do pomieszczenia.
Prawo budowlane zobowiązuje
zarządców oraz właścicieli obiektów budowlanych, w tym m.in. budynków
mieszkalnych wielorodzinnych oraz jednorodzinnych, do przeprowadzania
kontroli przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych)co
najmniej raz w roku[1]
oraz
co najmniej dwa razy w roku, w terminach do 31 maja oraz do 30 listopada, w
przypadku budynków o powierzchni zabudowy przekraczającej 2 000 m2 oraz
innych obiektów budowlanych o powierzchni dachu przekraczającej 1 000 m2
[1].
Dodatkowo w myśl przepisów
przeciwpożarowych[2][2]
w obiektach, w których odbywa się proces spalania paliwa stałego, ciekłego lub
gazowego, usuwa się zanieczyszczenia z przewodów dymowych i spalinowych:
1)od palenisk opalanych paliwem stałym - co najmniej cztery razy w
roku;
2)od palenisk opalanych paliwem płynnym i gazowym - co najmniej
dwa razy w roku;
3)od palenisk zakładów zbiorowego żywienia i usług
gastronomicznych - co najmniej raz w miesiącu, jeżeli przepisy miejscowe nie
stanowią inaczej.
W wymienionych obiektach usuwa
się zanieczyszczenia z przewodów wentylacyjnych co najmniej raz w roku, jeżeli
większa częstotliwość nie wynika z warunków użytkowych.
Państwowa Straż Pożarna prowadzi
systematyczne czynności kontrolne w zakresie prawidłowości eksploatacji
instalacji użytkowych, w tym również czyszczenia przewodów kominowych.
Na przykład w roku 2008, w 9154
obiektach zaliczonych do kategorii zagrożenia ludzi, w tym w 1382 budynkach
mieszkalnych wielorodzinnych, stwierdzono przypadki niewłaściwego użytkowania
instalacji użytkowych, w tym braku czyszczenia przewodów kominowych.
Pozytywne efekty przynoszą
wspólne przedsięwzięcia podejmowane ze środowiskiem kominiarskim w zakresie
działań edukacyjno-informacyjnych.
Skąd się
bierze czad i dlaczego jest tak niebezpieczny?
Tlenek węgla
powstaje podczas procesu niepełnego spalania materiałów palnych, w tym paliw,
które występuje przy niedostatku tlenu w otaczającej atmosferze. Może to wynikać
z braku dopływu zewnętrznego powietrz do urządzenia, w którym następuje spalanie
gazu (lub innych paliw). Jest to szczególnie groźne w mieszkaniach w których
okna są szczelne lub uszczelnione na zimę.
Niebezpieczeństwo zaczadzenia wynika z faktu, że tlenek węgla:
-jest gazem niewyczuwalnym zmysłami
człowieka (bezwonny, bezbarwny
i pozbawiony smaku),
-blokuje dostęp tlenu do organizmu,
poprzez zajmowanie jego miejsca w czerwonych ciałkach krwi, powodując przy
długotrwałym narażeniu (w większych dawkach) śmierć przez uduszenie.
Co zrobić, aby uniknąć
zaczadzenia?
W celu uniknięcia zaczadzenia
należy:
nie bagatelizować objawów
duszności, bólów i zawrotów głowy, nudności, wymiotów, oszołomienia,
osłabienia, przyspieszenia czynności serca i oddychania, gdyż mogą być
sygnałem, że ulegamy zatruciu czadem; w takiej sytuacji należy natychmiast
przewietrzyć pomieszczenie, w którym się znajdujemy i zasięgnąć porady
lekarskiej,
przeprowadzać kontrole
techniczne, w tym sprawdzanie szczelności przewodów kominowych, ich
systematyczne czyszczenie oraz sprawdzanie występowania dostatecznego ciągu
powietrza,
użytkować sprawne techniczne
urządzenia, w których odbywa się proces spalania, zgodnie z instrukcją
producenta,
stosować urządzenia
posiadające stosowne dopuszczenia w zakresie wprowadzenia do obrotu; w
sytuacjach wątpliwych należy żądać okazania wystawionej przez producenta lub
importera urządzenia tzw. deklaracji zgodności, tj. dokumentu zawierającego
informacje o specyfikacji technicznej oraz przeznaczeniu i zakresie
stosowania danego urządzenia,
w przypadku wymiany okien na
nowe, sprawdzić poprawność działania wentylacji, ponieważ nowe okna są
najczęściej o wiele bardziej szczelne w stosunku do wcześniej stosowanych w
budynku i mogą pogarszać wentylację,
systematycznie sprawdzać ciąg
powietrza, np. poprzez przykładanie kartki papieru do otworu bądź kratki
wentylacyjnej; jeśli nic nie zakłóca wentylacji, kartka powinna przywrzeć do
wyżej wspomnianego otworu lub kratki,
często wietrzyć
pomieszczenie, w których odbywa się proces spalania (kuchnie, łazienki
wyposażone w termy gazowe), a najlepiej zapewnić, nawet niewielkie,
rozszczelnienie okien.
W trosce o własne bezpieczeństwo,
warto rozważyć zamontowanie w domu czujek dymu i gazu. Koszt zamontowania takich
czujek jest niewspółmiernie niski do korzyści, jakie daje zastosowanie tego typu
urządzeń (łącznie z uratowaniem najwyższej wartości, jaką jest nasze życie).
Jak
pomóc przy zatruciu tlenkiem węgla?
W przypadku zatrucia tlenkiem
węgla należy:
zapewnić dopływ świeżego
czystego powietrza; w skrajnych przypadkach wybijając szyby w oknie,
wynieść osobę poszkodowaną w
bezpieczne miejsce, jeśli nie stanowi to zagrożenia dla zdrowia osoby
ratującej; w przypadku istnienia takiego zagrożenia pozostawić
przeprowadzenie akcji służbom ratowniczym,
wezwać służby ratownicze
(pogotowie ratunkowe, PSP),
jak najszybciej podać tlen,
jeżeli osoba poszkodowana nie
oddycha, ma zatrzymaną akcję serca, należy natychmiast zastosować sztuczne
oddychanie np. metodą usta – usta oraz masaż serca,
nie wolno wpadać w panikę,
kiedy znajdziemy dziecko lub dorosłego z objawami zaburzenia świadomości w
kuchni, łazience lub garażu; należy jak najszybciej przystąpić do udzielania
pierwszej pomocy.
Zadbaj o warunki do
ewakuacji na wypadek pożaru:
nie stosuj krat w drzwiach i
oknach, na klatkach schodowych i przejściach między nimi oraz wyjściach na
dach - krata utrudni ewakuację podczas pożaru oraz wydłuży czas oczekiwania
na pomoc strażaków; jeżeli musisz, zakładaj kraty, które można otworzyć od
wewnątrz. Klucz przechowuj w miejscu, znanym wszystkim domownikom; pamiętaj,
że podczas pożaru może to być jedyna droga ewakuacji,
nie zastawiaj sprzętami
korytarzy i dojść do mieszkań – może to utrudnić ewakuację oraz dojście
ratowników.
W zakresie posługiwania
się ogniem otwartym:
dopilnuj, by dzieci nie
bawiły się ogniem, materiałami pirotechnicznymi czy urządzeniami
elektrycznymi, nigdy nie pozostawiaj małoletnich dzieci bez opieki,
nie pal śmieci w śmietnikach
i nie dopuść do zaprószenia ognia w zsypie,
nie pal papierosów w łóżku -
ludzie giną nie tylko w pożarach obejmujących całe mieszkanie; zdarza się,
że zaprószenie ognia niedopałkiem papierosa po zaśnięciu, prowadzi do
śmiertelnego zatrucia,
nie zapalaj świec w pobliżu
materiałów łatwo zapalnych,
nie pozostawiaj włączonej
kuchenki bez dozoru - odparowanie wody z garnka może doprowadzić do
zwęglenia pozostałości, zapalenia ich i silnego zadymienia mieszkania,
szczególnie niebezpiecznego dla śpiących osób; przypadkowe wygaszenie
kuchenki podczas gotowania może również doprowadzić do ulatniania się gazu i
jego wybuchu,
przestrzegaj zakazu używania
wyrobów pirotechnicznych w pomieszczeniach,
przestrzegaj wymagań prawa
lokalnego w zakresie stosowania wyrobów pirotechnicznych,
wyposaż mieszkanie w gaśnicę
proszkową, minimum 2-kilogramową; taką gaśnicą będziesz mógł bezpiecznie
gasić palące się urządzenia elektryczne pod napięciem,
wyposaż mieszkanie w
autonomiczną czujkę pożarową, alarmującą o powstaniu dymu (podczas każdego
pożaru wydzielają się duże ilości dymu).
Gdy opuszczasz
mieszkanie:
sprawdź czy zostały wyłączone
wszystkie odbiorniki prądu i gazu,
przed opuszczeniem domu na
dłuższy czas odłącz zasilanie prądem elektrycznym oraz zakręć zawory wody i
gazu,
u sąsiadów pozostaw
informację, gdzie będziesz przebywać.
Gdy powstanie pożar:
zadzwoń do straży pożarnej
pod numer - 998 lub z telefonu komórkowego 112
staraj się zejść na piętro
poniżej palącego się mieszkania lub wyjść na zewnątrz budynku - pamiętaj -
dym unosi się do góry, nie wolno zjeżdżać windami, nie należy otwierać
drzwi, przez które wydobywa się dym, gdyż dostarczenie większej ilości tlenu
może spowodować szybki rozwój pożaru i płomienie mogą nas poparzyć,
jeżeli nie możesz opuścić
mieszkania, nie otwieraj drzwi prowadzących na korytarz, uszczelnij je,
wzywaj krzykiem pomocy, wykonuj polecenia strażaków,
nie gaś wodą urządzeń
elektrycznych, grozi to porażeniem prądem; staraj się wyciągnąć z gniazdka
przewód zasilający (np. drewnianym kijem od szczotki), można wykręcić
bezpieczniki by odłączyć dopływ prądu do mieszkania,
powiadom o zagrożeniu
sąsiadów,
nie wdychaj dymu - zasłoń
usta mokrą tkaniną; jeżeli to możliwe - zmocz swoje ubranie lub owiń ciało
mokrą grubą tkaniną z naturalnych materiałów (z lnu, wełny, bawełny itp.).
Gdy poczujesz gaz:
zawiadom jak najszybciej
pogotowie gazowe i administrację,
powiadom sąsiadów,
nie włączaj światła ani
żadnych urządzeń elektrycznych,
nie zapalaj zapałek czy
zapalniczek,
zamknij zawór gazu w
mieszkaniu,
otwórz szeroko okno,
wyjdź na zewnątrz budynku.
Pamiętajmy!
Od stosowania się do
powyższych rad może zależeć nasze zdrowie i życie oraz zdrowie i życie naszych
bliskich. A wystarczy jedynie odrobina przezorności.
Stężenie objętościowe CO (tlenku węgla)
Objawy zatrucia:
0,01-0,02
%
Lekki ból głowy przy ekspozycji 2-3 godziny.
0,04 %
Silny ból głowy zaczynający się około 1 godzinę po
wdychaniu tego stężenia.
0,08 %
Zawroty głowy, wymioty i konwulsje po 45 minutach
wdychania; po dwóch godzinach trwałą śpiączka.
0,16 %
Silny ból głowy, konwulsje po 20 minutach, zgon po
dwóch godzinach.
0,32 %
Intensywny ból głowy i wymioty po 5-10 minutach,
zgon po 30 minutach.
0,64 %
Ból głowy i wymioty po 1-2 minutach, zgon w niecałe
20 minut.
1,28 %
Utrata przytomności po 2-3 wdechach, śmierć po 3
minutach.
[1] art. 62 ust.1 ustawy z
dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz.
1118, z późn. zm.)
[2] § 30 ust.1
rozporządzenia MSWiA z dnia 21 kwietnia 2006 r. w sprawie ochrony
przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U.
Nr 80, poz. 563)
Fot.: asp.Piotr Tabencki, mł.kpt. Artur
Laudy, mł.kpt. Michał Gigoła, st.asp. Grzegorz Trzeciak - Warszawska Straż
Pożarna
